چرا لثهها خون میآیند؟
پاسخ کوتاه: در بیشتر موارد خونریزی لثه نشانهٔ التهاب زودهنگام در محل اتصال لثه و دندان است و با مراقبت درست خانگی و معاینهٔ بهموقع بهبود مییابد. در این راهنما علتها، الگوهای خونریزی، مراقبت روزانه و زمان درست مراجعه به دندانپزشک را مرور میکنیم.
چرا لثهها خون میآیند؟
بسیاری از افراد وقتی هنگام مسواک زدن رد خون را روی برس یا در ظرفشویی میبینند نگران میشوند. در اغلب موارد ریشهٔ ماجرا به لایهای از پلاک میکروبی برمیگردد که در مرز لثه و دندان جمع شده و بافت را حساس و مستعد خونریزی کرده است. شناختن علت است که مسیر مراقبت را روشن میکند؛ در ادامه شش عامل پرتکرار را جدا از هم بررسی میکنیم.
التهاب سطحی لثه
تجمع پلاک در خط لثه، بافت را ملتهب و نازک میکند و همین باعث میشود لثه حتی با فشار ملایمِ برس هم خون بیفتد. این مرحلهٔ سطحی با تمیزکاری حرفهای و بهداشت منظم اغلب برگشتپذیر است.
درگیری بافت نگهدارنده
اگر التهاب سطحی رها شود، ممکن است به لایههای عمیقتر و استخوان نگهدارندهٔ دندان برسد. در این حالت خونریزی لثه پایدارتر میشود و کنترل آن به ارزیابی و درمان تخصصی نیاز دارد.
روش نادرست مسواک زدن
فشار زیاد یا برس با موی سفت، بافت ظریف لثه را زخمی میکند و خونریزی همیشه در یک نقطهٔ ثابت تکرار میشود. برس نرم و حرکتهای چرخشی ملایم سادهترین راه اصلاح این نوع خونریزی است.
تغییرات هورمونی
نوسان هورمونها در دوران بارداری، بلوغ یا برخی مراحل چرخهٔ ماهانه، لثه را نسبت به باکتریها واکنشپذیرتر میکند. در این دورهها معاینه و جرمگیری منظمتر به کنترل نشانهها کمک میکند.
کمبود ویتامین
ویتامین C به استحکام بافت پیونددهندهٔ لثه و ویتامین K به روند انعقاد خون کمک میکند. کمبود پایدار هرکدام میتواند لثه را مستعد خونریزی نگه دارد. اگر مصرف سبزی و میوهٔ تازه پیوسته کم باشد، بررسی عوامل تغذیهای در کنار مراقبت دهانی منطقی است.
داروها و بیماریهای زمینهای
برخی داروها بر روند انعقاد یا پاسخ بافت لثه اثر میگذارند و بیماریهایی مانند دیابت میتوانند ترمیم را کندتر کنند. فهرست داروهای مصرفی خود را پیش از درمان به دندانپزشک بگویید و هر تغییری را طبق دستور دندانپزشک خود انجام دهید.
خونریزی لثه هنگام مسواک و نخ دندان
دیدن خون روی برس، اغلب نخستین چیزی است که فرد متوجه آن میشود. مهمترین علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن، همان التهاب سطحی ناشی از پلاک است؛ یعنی وضعیتی که در مرحلهٔ زودهنگام معمولاً بدون مداخلهٔ پیچیده قابل مدیریت است. با این حال، الگوی خونریزی خودش سرنخ ارزشمندی به دست میدهد.
به این تفاوت دقت کنید: اگر خون همیشه از یک نقطهٔ ثابت میآید، علت بیشتر موضعی است؛ مثل باقیماندن ذرهٔ غذا، یک ترمیم نامناسب یا فشار زیاد روی همان بخش. اما اگر خونریزی در سراسر خط لثه پخش باشد، بیشتر به التهاب گسترده اشاره دارد. تشخیص اینکه کدام الگو برقرار است، اولین گام برای انتخاب مراقبت درست به شمار میرود.
اگر کسی که بهطور منظم نخ دندان نمیکشد تازه این کار را آغاز کند، کمی خونریزی در یکی دو هفتهٔ نخست لزوماً نگرانکننده نیست و بافت بهمرور سازگار میشود. اما ادامهٔ خونریزی پس از این دوره باید توسط دندانپزشک ارزیابی شود.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
بیشتر افراد در برههای کمی خونریزی را تجربه میکنند و این بهتنهایی به معنای وضعیت جدی نیست. اما نشانههای زیر گویای آناند که یک ارزیابی حرفهای بهجا و بهموقع است:
- خونریزیای که با وجود اصلاح روش مسواک زدن، بیش از دو هفته پابرجا میماند
- لثهای که متورم و حساس به نظر میرسد یا انگار از دندان فاصله گرفته است
- بوی بد دهان که با مسواک زدن منظم بهتر نمیشود
- هر دندان لق یا جابهجاشونده
- خونریزیای که بدون مسواک زدن یا هیچ محرک آشکاری رخ میدهد
اگر با وجود بهبود بهداشت دهان همچنان خونریزی لثه ادامه دارد، همین نکته روشنترین نشانهٔ نیاز به ارزیابی حرفهای است. مراجعهٔ زودهنگام تفاوت زیادی میسازد؛ التهاب سطحی معمولاً با تمیزکاری حرفهای برطرف میشود، در حالی که مراحل پیشرفتهتر به مراقبت طولانیتری نیاز دارند. در کلینیک دندانپزشکی در استانبول با یک معاینهٔ بالینی، مرحلهٔ درگیری لثه مشخص و مسیر مراقبت متناسب با شرایط شما ترسیم میشود.
مراقبت خانگی و روند بهبود
شناختن علت تنها نخستین گام است؛ آنچه در ادامه اهمیت دارد، ثبات مراقبت روزانه در کنار پیگیری حرفهای است. در مرحلهٔ سطحی، پایهٔ کار همان کنترل پلاک است: مسواک نرم دو بار در روز، حرکتهای ملایم در امتداد خط لثه و استفادهٔ درست از نخ دندان برای پاک کردن فضاهای بین دندانی که برس به آنها نمیرسد.
چند نکتهٔ ساده روند بهبود را همراهی میکند: برس را هر چند ماه یکبار عوض کنید، بهجای فشار بیشتر روی تکنیک درست تکیه کنید و پرداخت مواد قندی چسبنده را محدود نگه دارید. اگر خونریزی با وجود این مراقبتها ادامه یابد، حذف حرفهای پلاک و جرم سفتشده در مطب گام بعدی است، چون این رسوبها با مسواک خانگی پاک نمیشوند.
در مواردی که بافت نگهدارنده درگیر شده، تمیزکاری عمقی زیر خط لثه انجام میشود تا رسوب باکتریایی از سطح ریشه پاک شده و عمق شیار لثه کاهش یابد. برنامهٔ دقیق پس از معاینه و بر پایهٔ آنچه در بررسی بالینی دیده میشود چیده میشود. برای بررسی وضعیت فردی و دریافت مسیر مراقبت، میتوانید با تیم درمان در ارتباط باشید.