نحوه استفاده از نخ دندان
مسواک سطح دندانها را تمیز میکند، اما به فاصلهٔ میان آنها نمیرسد. در این راهنما روش صحیح نخ دندان، انتخاب نوع مناسب و چگونگی سازگار کردن این عادت با ارتودنسی، ایمپلنت یا روکش را با هم مرور میکنیم.
اهمیت نخ دندان برای سلامت دهان
پاسخ کوتاه اینکه نخ دندان همان چیزی را از میان دندانها پاک میکند که مسواک از دسترسش بازمیماند. همین فضاهای بیندندانی از رایجترین نقاط شروع پوسیدگی و التهاب لثهاند و رسیدگی روزانه به آنها تفاوت روشنی در سلامت درازمدت لثه و مینای دندان ایجاد میکند.
ذرات غذا و لایهٔ میکروبی در نقاطی جمع میشوند که پرزهای مسواک به آن راه ندارند. اگر این ماده پیش از سفتشدن پاک نشود، بهتدریج به جرم تبدیل میشود؛ جرمی که دیگر با مراقبت خانگی برداشته نمیشود و برای پاکسازی آن به جلسهٔ جرمگیری در مطب نیاز است. بخش زیادی از بوی نامطبوع دهان نیز از همین باکتریهای میان دندان سرچشمه میگیرد و پاکسازی درست بیندندانی، منبع آن را هدف میگیرد.
نحوه استفاده از نخ دندان بهصورت گامبهگام
آموزش نخ دندان کشیدن اندکی تمرین میخواهد، ولی طی چند هفته به عادتی طبیعی تبدیل میشود. ترتیب درست کار به این شکل است:
بریدن طول مناسب
حدود ۴۰ تا ۴۵ سانتیمتر نخ ببرید. بیشتر آن را دور انگشت میانی یک دست و باقی را دور همان انگشت در دست دیگر بپیچید تا حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر نخ کاری میان دو دست بماند.
نگهداشتن محکم
بخش کاری نخ را میان شست و انگشت اشارهٔ دو دست بگیرید و نزدیک به ۲ تا ۳ سانتیمتر از آن را کشیده و محکم نگه دارید.
هدایت آرام
نخ را با حرکت ملایم و زیگزاگی میان دو دندان فرو ببرید. هرگز آن را با فشار به داخل لثه نکوبید.
پیچاندن دور هر دندان
وقتی نخ میان دو دندان قرار گرفت، آن را به شکل حرف C دور یک دندان بپیچید و بهآرامی روی سطح دندان بالا و پایین ببرید، تا کمی زیر خط لثه.
تکرار برای دندان مجاور
پیش از رفتن به فاصلهٔ بعدی، همین حرکت را روی دندان کناری هم انجام دهید.
استفاده از بخش تازه
برای هر فاصلهٔ جدید، بخش تمیزی از نخ را باز کنید. استفادهٔ دوباره از یک بخش، باکتری را جابهجا میکند نه پاک.
کار منظم و ترتیبی
هر بار از یک نقطهٔ ثابت آغاز کنید و بهترتیب دور قوس دندانها پیش بروید تا هیچ فاصلهای جا نماند.
آنچه در روش صحیح نخ دندان بیش از هر چیز اهمیت دارد، نحوهٔ هدایت نخ و پیچاندن آن دور سطح هر دندان است، نه برند یا نوع محصول. پس از پایان کار، دهان را با آب یا دهانشویه بشویید تا ذرات جداشده کاملاً خارج شوند.
انتخاب نوع مناسب نخ دندان
روش کار از خودِ محصول مهمتر است، اما انتخاب نخ مناسب کمک میکند این عادت روزانه پایدار بماند. برای کسانی که تازه با آموزش نخ دندان کشیدن آشنا میشوند، نوع مومیشده اغلب راحتتر است.
نخ مومیشده
میان نقاط تماس تنگ نرمتر سُر میخورد و کمتر پرزپرز میشود؛ گزینهای مطمئن برای بیشتر افرادی که فاصلهٔ دندانیشان تنگ است.
نخ بدون موم
وقتی سطح دندان تمیز شود صدای خفیفی میدهد؛ برخی این صدا را نشانهای از پاکسازی کامل میدانند.
نوار دندانی
پهنتر و صافتر از نخ معمولی است و سطح بیشتری را در هر حرکت پوشش میدهد؛ اغلب برای فاصلههای بازتر مناسبتر است.
نخ دستهدار و مسواک بیندندانی
برای کسانی که کار با نخ معمولی برایشان دشوار است کاربردیاند؛ مناسب برای مهارت دستی محدود، سیم نگهدارندهٔ ثابت یا بریج.
هر محصولی که به کار میبرید، هدف یکی است: برداشتن پیوستهٔ لایهٔ میکروبی از تمام سطوح میان دندانی.
نخ دندان با ارتودنسی، ایمپلنت و روکش
بسته به کارهای دندانی شما، این عادت به کمی تغییر نیاز دارد. دانستن روش درست پاکسازی دور پروتزها و دستگاهها برای محافظت درازمدت از آنها اهمیت دارد.
ارتودنسی
سیمی که در امتداد قوس قرار دارد اجازه نمیدهد نخ مستقیم میان دندانها رد شود. رابط نخ، حلقهای سفت که نخ را زیر سیم هدایت میکند، دسترسی به خط لثه دور هر براکت را ممکن میسازد. نخ ارتودنسی با نوک سفتشده هم همین کار را بدون ابزار جداگانه انجام میدهد.
ایمپلنت
پاکسازی دور ایمپلنت ضروری است. تجمع باکتری در محل اتصال ایمپلنت و لثه میتواند به التهاب اطراف ایمپلنت بینجامد؛ وضعیتی که اگر رها شود، بافت نگهدارندهٔ ایمپلنت را درگیر میکند. از نخ بدون موم یا نخ مخصوص ایمپلنت استفاده کنید، آن را با حرکت رفتوبرگشتی دور پایه بپیچید و تمام محیط را در خط لثه تمیز کنید.
روکش و لمینت
مانند حالت عادی نخ بکشید، اما نخ را با فشار به داخل لثه نکوبید. آن را بهآرامی هدایت کنید و بهجای کشیدن رو به بالا از نقطهٔ تماس، آن را به بیرون بلغزانید تا فشاری به لبهٔ باندشدهٔ روکش وارد نشود.
اشتباههای رایج در کشیدن نخ دندان
روش درست به همان اندازه که به دانستن کارهای لازم بستگی دارد، به شناختن کارهایی که باید از آنها پرهیز کرد نیز وابسته است. حتی افرادی که مرتب نخ میکشند، خطاهای کوچکی مرتکب میشوند که اثر کارشان را کم میکند.
- کوبیدن نخ به داخل لثهرایجترین خطا. فروکردن نخ با فشار از میان یک نقطهٔ تنگ، بافت لثه را زخمی میکند و خونریزی و درد به دنبال دارد، بیآنکه پاکسازی بهتری در پی داشته باشد.
- نپیچاندن نخ دور هر دندانکشیدن نخ بهصورت مستقیم بالا و پایین، بدون ساختن شکل C روی سطح هر دندان، بیشترِ ناحیهای را که باید تمیز شود جا میگذارد.
- استفاده از یک بخش نخ در سراسر دهانباکتریهای برداشتهشده از یک فاصله را به فاصلهٔ بعدی منتقل میکند. همیشه برای هر فضا بخش تازهای باز کنید.
- کمتکرار بودنپلاک دندانی چند ساعت پس از پاکسازی دوباره شکل میگیرد. برای بیشتر افراد، روزی یک بار و معمولاً پیش از خواب توصیه میشود.
- قطع کردن بهخاطر خونریزی لثهدر بیشتر موارد، خونریزی در یک تا دو هفتهٔ نخست نشانهٔ التهاب بافتی است که پیشتر مرتب تمیز نشده. با تمرین منظم، این التهاب معمولاً فروکش میکند و خونریزی بند میآید.
هر چند وقت یکبار باید نخ دندان کشید؟
برای بیشتر افراد، روزی یک بار توصیهٔ پذیرفتهشده است. کشیدن نخ پیش از مسواک در شب کمک میکند خمیردندان به سطوح میاندندانیِ تازهپاکشده برسد.
افرادی که استعداد بیشتری به پوسیدگی یا بیماری لثه دارند یا دورهٔ ارتودنسی را میگذرانند، ممکن است از کشیدن نخ پس از وعدههای غذایی هم بهره ببرند. دندانپزشک شما میتواند دفعات مناسب با شرایط فردیتان را تعیین کند.
اگر حفظ عادت روزانه برایتان دشوار است، مسواک بیندندانی یا دستگاه آبپاش دندان میتواند بهعنوان جایگزین مؤثر، بهویژه برای فاصلههای بازتر، کمککننده باشد؛ این ابزارها مکانیک متفاوتی دارند اما بخشی از یک برنامهٔ مراقبت خانگی منظماند.
جلسههای منظم جرمگیری در کنار مراقبت خانگی همچنان اهمیت دارند. نخ دندان از تجمع پلاک میان مراجعهها پیشگیری میکند، اما جای برداشتن رسوبهای سفتشده را که تنها در مطب پاک میشوند نمیگیرد. اگر دربارهٔ برنامهٔ مراقبت خانگی خود پرسشی دارید، دندانپزشک در استانبول برای مشاوره در دسترس شماست.